Về bến phà Long Đại

Đăng lúc: Thứ năm - 23/11/2017 09:12
                       Về Bến Phà Long Đại
                                                   Nguyễn Thị Thúy  Ngọc
                                                 ( Gv Lịch Sử - Trường THPT Quảng Ninh)
           Cảm nhận đất nước qua những dòng sông rất sâu đậm. Ai đã qua sông Hồng, sông Mã, sông Gianh, sông Hương, sông Sài Gòn....đều nhận thấy hồn thiêng của sông núi, khí phách hiên ngang quật cường và hào sảng của dân tộc Việt. Đến với dòng Long Đại ở Quảng Bình ta càng cảm nhận thấy rõ ràng và sâu sắc hơn. Long Đại nghĩa là con rồng lớn, dường như tổ tiên cha ông ta đã sớm nhận ra sứ mạng lịch sử  của dòng sông bé nhỏ, trong xanh hiền hòa này. Đây là con rồng lớn của thời kì chiến tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
            Trong nhưng năm kháng chiến ác liệt chống đế quốc Mỹ cùng với cả nước, Quảng Bình bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ với một khí thế khẩn trương, chủ động, tự tin và quyết chiến quyết thắng. Do Quảng Bình là tuyến đầu của miền Bắc xã hội chủ nghĩa và hậu phương trực tiếp của tiền tuyến lớn miền Nam nên Mỹ đã không ngừng ném bom tàn phá Quảng Bình nhằm cắt đứt giữa 2 miền Nam- Bắc. Một trong những nơi bị Mỹ ném bom ác liệt là bến phà Long Đại.
             Bến phà Long Đại (Quảng Ninh, Quảng Bình) trong chiến tranh là yết hầu bị bắn phá đầu tiên trong cuộc đánh phá miền Bắc của kẻ thù. Nơi đây có cả triệu tấn bom dội xuống trong giai đoạn 1965-1972. Đây cũng là nơi có nhiều người của nhiều lực lượng anh dũng hy sinh cho ước nguyện dân tộc.Dẫu cho “đầu đội tọa độ, chân đạp thủy lôi” không một phút nghỉ ngơi đưa hàng ra tuyền tuyến. Những khẩu hiệu đầy ý nghĩa và tinh thần lạc quan "xe chưa qua nhà không tiếc", "đường chưa thông không tiếc máu xương", các lực lượng công binh, các chiến sĩ lái ca nô, thanh niên xung phong, dân công hoả tiến kể cả phụ nữ, thiếu niên đã dũng cảm phá bom lấp hố sữa đường, đưa phà, chèo đò cho bộ đội qua sông dưới làn bom đạn của địch.

           Tháng 12-1967, Lộc Long đã cử 7 đồng chí nữ tham gia vào trung đội dân quân súng máy 12ly7 của xã. Nhiệm vụ trọng tâm là bảo vệ phà Long Đaị do đồng chí Nguyễn Thị Tịch làm trung đội trưởng, đồng chí Nguyễn Thị Sen vào trung đội phó. Bằng tinh thần chiến đấu dũng cảm ngày 6-4-1968 các chị đã bắn rơi 1 chiếc máy bay F4H của Mỹ. Chiến tranh ngày càng ác liệt. Yêu cầu chi viện chiến trường ngày càng cao. Phà Long Đại được giao cho Đoàn 500 Tổng cục Hậu cần tiền phương. Đơn vị công binh C 16 trực thuộc Binh trạm 16, Đoàn 500 đã bám trụ ngày đêm và đã lập công xuất sắc, bảo đảm thông xe thông bến kịp thời chi viện cho chiến trường miền Nam. Vinh dự lớn lao là ngày 18 tháng 6 năm 1969, C16 công binh phà Long Đại được Chủ tịch Hồ Chí Minh ký quyết định phong tặng danh hiệu Đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang Nhân dân.
 
             Đơn vị C16 công binh Phà Long Đại tiếp tục bám trụ phà và cầu phao thông xe thông bến trong suốt thời kỳ chiến tranh cho đến khi thông cầu đường sắt Long Đại trên tuyến đường sắt Thống Nhất. Hàng chục cán bộ chiến sĩ C16 dũng cảm hy sinh, và bị thương trong lúc làm nhiệm vụ; có những nhiệm vụ phải tổ chức lễ truy điệu trước lúc lên ca nô. Nhiều chiến công, sự tích, con người trong đơn vị được nhiều báo chí nêu gương để học tập. Vì thế C16 được tặng thưởng nhiều huân chương Quân công và chiến công cho tập thể và cá nhân.
 
            Để thông phà, thông tuyến cả dưới sông và trên bộ hai bên trọng điểm, nhiều đơn vị  với nhiều thứ quân của binh chủng hợp thành ở trọng điểm phà Long Đại đã quả cảm chiến đấu và phục vụ chiến đấu với khẩu hiệu “Tất cả vì tiền tuyến! Tất cả vì miền Nam ruột thịt!” và “Mỗi chuyến phà thông là một chiến công góp phần giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước!”

 
           Cả hai bờ Long Đại là hệ thống trận địa phòng không với lưới lửa tầm cao, tầm trung, tầm thấp của bộ đội chủ lực và dân quân du kích trực chiến ngày đêm đánh trả máy bay địch, bảo vệ bến phà, một trọng điểm huyết mạch giao thông trên đường chiến lược 15A, thuộc hệ thống đường Trường Sơn - Hồ Chí Minh. Trung đội nữ 12ly7 trực chiến của xã Xuân Ninh đã lập công bắn rơi máy bay Mỹ ở bờ nam phà, được Bác Hồ tặng huy hiệu của Người.
 
           Phía Bắc, có bến phà 1 gần cầu đường sắt; bến phà 2 xuôi xuống 100m cách một quả đồi thấp, trên dấu tích bến phà thời Pháp thuộc.Tại bến phà 2, đã  ghi dấu tích sự hy sinh oanh liệt của 16  liệt sỹ C130 Thanh niên xung phong quê ở huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình. Các anh chị tuổi 17 đôi mươi, rời quê hương xung phong vào mở đường 18 thuộc hệ thống đường Trường Sơn - Hồ Chí Minh từ tháng 4-1971, phục vụ chiến dịch Nam-Lào. Tháng 7-1972, địch đánh phá ác liệt tại bến phà Long Đại và đường 15A. Đơn vị thanh niên xung phong huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An bị giặc Mỹ ném bom rải thảm vào đội hình làm cho đơn vị bị thương vong nặng nề phải chuyển về tuyến sau củng cố lực lượng. Đơn vị C130 được điều động ra đóng quân và thường trực ứng cứu tại đây cùng bộ đội, công binh kịp thời thông xe thông tuyến.
            Ngày 19-9-1972, đơn vị C130 làm nhiệm vụ ứng cứu tại bến phà 2 bờ Bắc Long Đại, để thông xe. Máy bay Mỹ đến đánh trúng hầm trú ẩn của các anh chị  ở cạnh bến. 15 anh chị (7 nữ, 8 nam) đã hy sinh. Ngày 23-9-1972, một đồng chí trong đơn vị hy sinh tại bến. Không những thế nơi này còn hằn sâu trong ký ức dân làng về hai sự hy sinh tập thể của lực lượng thanh niên xung phong (TNXP). Ngày 16-6-1972, tại bến phà Long Đại, 15 TNXP quê Nghệ An đang tập hợp, chào cờ trước lúc ra trận địa làm đường thông xe thì một trận bom của không quân Hoa Kỳ dội xuống, làm cả 15 TNXP hy sinh, hầu hết họ đều ra đi khi tuổi đời chỉ mười tám, đôi mươi. Thay chân họ là lực lượng TNXP quê lúa Thái Bình, nhưng sau ba tháng, một loạt bom khác cũng cướp đi mạng sống của 16 chàng trai, cô gái C130 TNXP đang tiếp sức cho phà Long Đại.
          Phà Long Đại là một chiến trường khốc liệt. Để đảm bảo được mạch máu giao thông, những người chiến sĩ đã anh dũng hy sinh rất nhiều. Sự hy sinh ấy không có mục đích nào khác ngoài quyết tâm thống nhất non sông. Tại khu vực Long Đại, chiến đấu thường trực được triển khai có khi lên đến vài ngàn người với pháo cao xạ, pháo tầm cao, tên lửa, công binh, TNXP, dân công hỏa tuyến...
         Trong kí ức của nhân dân và những cựu binh ở Long Đại, mỗi khi bom đạn đến các lực lượng khác có thể trốn tránh nhưng hai đơn vị trực tiếp đối đầu phải vùng lên đối diện đó là phòng không đánh trả và quan trắc đánh dấu bom rơi để thông tin cho công binh rà phá. Nhưng với sự bắn phá ác liệt đó nhiều khẩu đội đã hi sinh có đơn vị đã hi sinh gần hết. Chẳng hạn như  Đại đội 15 trung đoàn phòng không 213 thuộc QCPKKQ khi vào Long Đại quân số đại đội là 120 người kết thúc chiến dịch còn lại chỉ 37 người.
          Hơn 35 năm sau chiến tranh, ngày 20-7-2013, một đền tưởng niệm các liệt sĩ hy sinh đã được xây dựng. Đây là địa chỉ tri ân sự anh dũng, lòng quả cảm, là nơi chốn đi về của vong linh các anh hùng liệt sĩ hy sinh trên đường Trường Sơn, đặc biệt tại địa danh lẫm liệt phà Long Đại. Đài tưởng niệm vừa để tưởng nhớ đến các anh hùng liệt sĩ của dân tộc vừa để đánh thức thế hệ trẻ mai sau. Đánh thức một trong những trang sử hào hùng của dân tộc thông qua những con người đã từng chiến đấu và hi sinh ở bến phà Long Đại, để không một ai được lãng quên lịch sử. Nếu không đánh thức Long Đại cùng với thời gian sẽ bị quên lãng, nếu điều đó xảy ra, chúng ta những con người tử tế cảm thấy mình vô tình và có tội với lịch sử.
               Kính cẩn tri ân những người đã hi sinh vì vùng đất này!
Tác giả bài viết: Nguyễn Thị Thúy Ngọc
Nguồn tin: Công đoàn Trường

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn